विषयसूची
पारिस्थितिक प्रणाली
जलवायु परिवर्तन
वातावरणमैत्री बानी
8
जलवायु
जलवायु परिवर्तनले नेपालका बिरुवालाई धेरै तरिकाले असर गर्छ।
सुक्दै गएका मूल र खडेरी
सयौं वर्षदेखि पानी दिँदै आएका मूलहरू सुक्दै छन्। माटोमा पानी नभएपछि ठूला पुराना रुखका पात पनि झर्न थाल्छन्।
अनियमित मनसुन
अचेल मनसुन ढिलो आउँछ, चाँडै रोकिन्छ, वा एक महिनाको पानी दुई दिनमै खन्याउँछ। बीउ बेठीक बेला उम्रन्छ र मसिना बिरुवा तिर्खाले मर्छन्।
डढेलो
सुक्खा जाडोले जंगल तिर्खाउँछ, र डढेलो पहिलेभन्दा टाढासम्म तथा बढी तातो भएर फैलिन्छ। जंगलको भुइँका बीउ र मुना सबैभन्दा पहिले नष्ट हुन्छन्।
पग्लँदै गएको हिउँ
हिउँरेखा माथि सर्दै छ। हिउँको छेउमा उम्रने अल्पाइन बिरुवाहरूलाई अब चिसो ठाउँ नै पुग्न छाडेको छ।
मिचाहा प्रजाति
बनमारा जस्ता विदेशी बिरुवा न्यानो मौसममा छिटो फैलिन्छन् र पहिलेदेखि यहीँ भएका नेपाली बिरुवालाई थिचिदिन्छन्।
पहिरो
अचानक पर्ने ठूलो पानीले पूरै भिरालो जमिन बगाउँछ — त्यहाँका सबै बिरुवासहित। चुरे क्षेत्रको माटो भुरभुरे भएकाले त्यहाँ यो सबैभन्दा धेरै हुन्छ।
अत्यधिक दोहन
केही बिरुवा औषधिका रूपमा निकै महँगोमा बिक्छन्। मानिसले सबै उखेलेपछि अर्को वर्षका लागि बीउ बनाउने एउटै पनि बाँकी रहँदैन।
बढ्दो गर्मी
नेपाल वर्षेनि तात्दै छ। चिसो मन पराउने बिरुवाहरू सुखी हुन माथिमाथि उक्लिनुपर्छ — तर पहाड त एक ठाउँसम्म मात्र अग्लो हुन्छ।